Według kronikarzy początków Gryfowa Śląskiego należy szukać jeszcze w X w.

Tradycja jednak łączy początki miasta z księciem Bolesławem Wysokim. Gryfów powstał na skrzyżowaniu szlaków handlowych ze Lwówka Śląskiego do Czech i z Jeleniej Góry do Lubania opodal zamku Gryf. Nazwę miasta wywodzono od możnego rodu śląskiego Gryfitów, który odgrywał ważna rolę na Śląsku aż do bitwy pod Legnicą. Gmina Gryfów Śląski położona jest na terenie powiatu lwóweckiego. Mimo niewielkiej powierzchni - 66,61 kilometra kwadratowego - rozciąga się ona od Kotliny Mirska na południu, przez Obniżenie Lubomierza i Wzgórza Radomickie w części środkowej, aż po wzniesienie Gradowskie na północy. Krajobraz gminy ma charakter wyżynny. Najwyższe wzniesienia sięgają ponad 400 m. n.p.m. (Wiatraczna 435 m.). Kwisa na krótkim odcinku przepływa przez sąsiednią część gminy. Gmina Gryfów Śląski liczy sobie około 11.170 mieszkańców. Gmina ma charakter rolniczo - przemysłowy. W ostatnich latach zmniejszyła się rola przemysłu a wzrasta rola turystyki. W przeszłości miasto i okoliczne wioski silnie związane były z rodem Schaffgotschów rezydujących na zamku Gryf. W Gryfowie Śląskim siedzibie gminy położonej nad Kwisą u początku Jeziora Złotnickiego, zachowało się wiele unikalnych zabytków.

W 1249 r. Gryfów wymieniony został jako osada handlowa nad Kwisą. Prawa miejskie na wzór Lwówka Śląskiego wraz z innymi przywilejami otrzymał w 1354 r. Patrycjat mógł wybierać burmistrza, radnych i ławników. Posiadali oni wolność jurysdykcji w sprawach kryminalnych. Uzyskano wtedy także zezwolenie na podwyższenie murów obronnych i wież. Co tydzień w sobotę odbywał się targ, istniał także wolny targ solny, oraz jarmarki w dzień patrona miejscowego kościoła. Na początku XV w. Gryfów Śląski staje się własnością Schaffgotschów z zamku Gryf. W latach 1427 - 31 miały miejsce rozruchy wywołane przenikaniem na Śląsk idei husyckich. W Gryfowie biedota niszczyła dobytek patrycjuszy i budowle sakralne. W połowie lat 30. XV w. wraca spokój. Przystąpiono do odbudowy przerywanej klęskami żywiołowymi: powodzie w latach 1431 1469, wielki pożar, który strawił niemal całe miasto w 1472 r. Okres stabilizacji i rozwoju związany z rozwojem tkactwa lnianego przeżywa Gryfów w XVI w. Miejscowa ludność bardzo szybko przyjmuje idee Lutra. W 1537 r. Ferdynand I przyznaje Gryfowowi prawo do dorocznego targu płótnem. W tym czasie burmistrz Mateusz Rothe zapoczątkował handel płótnem z miastami zachodnich Niemiec i Niderlandami. Od XVI Gryfów stał się głównym ośrodkiem tkactwa dla Pogórza Izerskiego tracąc to znaczenie dopiero po wojnie trzydziestoletniej. Na przełomie XVI i XVII w. pracowało tu ponad 100 mistrzów płóciennictwa. Wzrost zamożności przejawiał się rozbudową miasta. W 1512 r. ukończono budowę kościoła parafialnego i plebanii, obok wzniesiono szkołę a cmentarz przeniesiono za Bramę Lubańską. W 1524 r. zburzono stary ratusz i wybudowano nowy. W jego piwnicach znalazła miejsce winnica, dwa kramy solne i waga miejska. Powstały nowe kamienice i przedmiescie przed bramą kościelną. Okres prosperity zahamował wielki pożar z 1603 r. oraz powodzie w latach 1608- 1613. Kolejne pożary przypadly podczas wojny trzydziestoletniej w latach 1624 - 1634, kiedy przypadkowo spalono całe miasto podczas walk ze Szwedami. Zniszczony został ratusz, browar, kościół, szkoła i 107 domów mieszkalnych. W 1654 odebrano protestantom miejscowy kościół. Wybudowali oni wtedy w Wieży po drugie stronie Kwisy, już na terenie Saksonii nowy kościół. Autorów tego pomysłu represjonowano zmuszając do opuszczenia miasta. Kolejny okres rozwoju Gryfów przeżywa na przełomie wieków XVII i XVIII. Dopiero wojny śląskie wpłynęły na zmniejszenie produkcji płótna, handel jednak kwitł nadal. W 1755 r. Gryfów przystąpił do Stowarzyszenia Kupców Lnianych z Kamiennej Góry, Jeleniej Góry i Kowar.

Po wojnach śląskich nastąpił kryzys w handlu płótnem. Bunty tkaczy zostały krwawo stłumione przez władze. W 1783 r. podczas rozruchów wybuchł pożar, który znowu strawił znaczną część miasta (browar, słodownia, budynek parafialny i 120 kamienic mieszczańskich). Mieszkańcom Gryfowa mocno dało się we znaki uciążliwe kwaterowanie wojsk w czasie wojen napoleońskich. Francuzi wysadzili w 1813 r. most na Kwisie. Wiosna ludów w Gryfowie zbiegła się z nieurodzajem i przyniosła rozruchy spowodowane głodem. Stłumiono je przy pomocy wojska. W 1865 r. Gryfów otrzymał połączenie kolejowe z Jelenią Górą i Zgorzelcem, później ze Lwówkiem Śląskim i Mirskiem, co stało się impulsem powolnego rozwoju. Obie wojny światowe szczęśliwie ominęły Gryfów. Zajęty został przez Armię Czerwoną 09.05.1945 r. w latach 1945 - 47 miasto nosiło nazwę Gryfogóra lub Gryfiogóra. Po wojnie miasto rozwinęło się jako ośrodek przemysłowo - rolniczy. Dziś przemysł upada, wzrasta natomiast rola turystyki w oparciu o piękne położenie miasta, w pobliżu Gór Izerskich, Jeziora Złotnickiego oraz licznych zabytków. W Gryfowie Ślaskim wydawany jest Kurier Gryfowski.


ZABYTKI

Pierwszy ratusz wzniesiono w Gryfowie ponoć już w 1276 r. Przypuszczalnie pełnił on też rolę domu handlowego. Murowany, renesansowy ratusz z 1524 r. mieścił sale rady miejskiej, wagę kramy kupieckie, a w piwnicach winiarnię. Wielki pożar z 1603 r. zniszczył jego dach i wieżę. Odbudowana wieża otrzymała wtedy wysoki barokowy hełm zastąpiony obecnym, żelbetonowym po pożarze w 1929 r. Podczas remontu wnętrz ratusza w XIX w. usunięto ich barokowy wystrój. Do naszych czasów zachowało się jedynie kilka sklepionych sal, mansardowy dach i rzeźbione detale. Nad wejściem do ratusza znajduje się kamienna tablica z herbem miasta upamiętniająca wzniesienie wieży przez burmistrza Stendera w 1624 r.

Mury miejskie wzniesiono z kamienia około 1300 r. na polecenie Bolka I Świdnickiego. W ich obrębie istniały trzy bramy miejskie: Jeleniogórska, Żytawska i Lubańska. Mury zostały podwyższone w 1404 r. W 1513 r. przebito w nich czwartą bramę - Kościelną (Lwówecką). Większość murów rozebrano w latach 1837 - 45. Do naszych Czasów zachowały się jedynie we fragmentach w zachodniej i południowej części miasta.

Najcenniejszym zabytkiem jest kościół parafialny św. Jadwigi. Najstarsze wzmianki o nim pochodzą z 1252 r. W obecnej formie kościół pochodzi z 1512 r. Wielokrotnie odbudowywano go po pożarach w latach 1603, 1621 i 1634. W 1654 wzmiankowany jest już pod wezwaniem najświętszej Jadwigi. W 1841 r. rozebrano mury cmentarne wokół kościoła. Gruntowne renowacje miały miejsce w XIX w. i 1956 r. jest to budowla ornamentowa, trzynawowa, halowa. Wieloboczne prezbiterium przykryte jest sklepieniem krzyżowo żebrowym z XV w. Nawa główna przykryta jest sklepieniem kolebkowym z lunetami. Zdobi je rzadko spotykana dekoracja sgraffitowa z 1551 r odkryta w 1928 r. wśród bogatej ornamentyki roślinnej widoczny jest herb Schaffgotschów.

W nawie południowej znajduje się renesansowe, piaskowe epitafium Schaffgotshów autorstwa Hansa Klintscha z Pirny. Upamiętnia ono nieszczęścia rodzinne z lat 1584 - 85, kiedy to zmarło aż pięciu członków tego rodu. Epitafium z całopostaciowymi figurami zmarłych w naturalnej wielkości łączy w sobie epitafium rodzinne z indywidualnym nagrobkiem stojącym. Fundatorami byli Jan i Magdalena Schaffgotschowie oraz ich dzieci Urlich i Magdalena z mężem.

Renesansowy ołtarz główny z 1606 r. jest dziełem Pawła Meynera z Marienburga. Wykonany został z drewna na kształt monstrancji. Zachował układ tryptyku. Przedstawia on sceny z Męki Pańskiej. Zdobią go symbole Cierpliwości, Miłosierdzia, Roztropności, Nadziei, Sprawiedliwości i Męstwa. Ponadto w kościele zwracają uwagę epitafia poświęcone proboszczom i renesansowa chrzcielnica z 1578 r.

Stojący obok kościoła budynek szkoły miejskiej pochodzi z 1587 r.

Kaplica św. Wawrzyńca wzniesiona została w 1560 r. Po pożarze w 1603 r. odbudował ja burmistrz Mateusz Rothe. W okresie reformacji, kiedy kościół parafialny użytkowali protestanci kaplicę oddano katolikom. Po przebudowach w 1605 i 1856 r. jest to obecnie jedynie skromna budowla przykryta drewnianym stropem. Wejście do niej prowadzi od strony cmentarza. W ołtarzu znajduje się obraz z 1690 r. przedstawiający męczeństwo patrona świątyni. Przy ścianie zachodniej zachowały się resztki pomnika wzniesionego ku czci 63 Rosjan poległych w 1813 r. podczas walk z Francuzami.

Renesansowe i barokowe kamienice zachowały się wokół rynku od strony zachodniej, południowej i wschodniej oraz w sąsiednich uliczkach. Pochodzą one z końca XV i początku XVI w. do początku XX w. istniały pod nimi podcienia, które zostały później zabudowane. Na uwagę zasługuje renesansowa kamienica nr 4 z 1593 r., która zachowała częściowo pierwotny układ pomieszczeń oraz wiele detali renesansowych. Wieńczy ją trójkątny renesansowy szczyt.

Serdecznie zapraszamy do zwiedzania naszych skromnych okolic, nie tylko ze względu na zabytki znajdujące się w Gryfowie i jego okolicach, ale również ze względu na bardzo dobre warunki geograficzne i wspaniałe widoki. U nas naprawdę można wypocząć w jednym z kilku ośrodków. Niepodważalnym atutem naszych okolic jest także bliskość granic z Czechami i z Niemcami. Jeśli ktoś ma jeszcze jakieś wątpliwości, to z pewnością postaramy się je rozwiać.